«ناسازگاری و کشاکش مصالح و مقاصد شارع» با «برخی از احکام و آموزهای فقهی» یکی اشکالات از قول به تبعیت احکام از مصالح و مفاسد است. سؤال این است که این ناسازگاری و کشاکش چگونه قابل حل است؟ در این موارد چه باید کرد؟ قانون و شریعت مقدم است یا مصلحت و مقاصد شارع؟ سنجه ترجیح و تقدیم در این موارد، چیست؟ در این باره، سه انگاره مطرح است: انگاره نفی اشکال، انگاره انکار احکام مخالف با مقاصد و مصالح و در نهایت انگاره تردید و توقف. تحقیق حاضر با رویکرد تحلیلی-اجتهادی و با استفاده از روش مطالعه کتابخانهای، پس از نقد انگارهای سهگانه، به تبیین و حل اشکال فوق اهتمام ورزیده است. بر اساس دیدگاه مختار، احکامی که منافی اهداف و مقاصد شارع یا حیلهی شرعی یا حکمی شکلی و صوری، به حساب میآید در اغلب موارد، نه منافی با مقاصد قانونگذار است (بلکه در راستای تأمین هدف دیگری از اهداف شارع است) و نه حیله است (بلکه تدبیر و اندیشه برای ارائه راهکار و راهحل است)؛ هرچند ممکن است حکمی صوری،به انگیزه حفظ حرمت قانون به حساب آید. این دسته از احکام منافی «فقه المصالح» نیست، بلکه خود حاکی از مصلحت ـ در سطحی دیگر و نگاهی کلانتر ـ است. بر فرض ایجاد اخلال نیز، حاکم صالح اسلامی یا نهاد حکومت صالح میتواند به اقتضای مصلحت جدید عمل نماید. این دیدگاه موافقت آرای مشهور فقیهان را با خود دارد، و از مرتکزات فقه و بنیان رویه عملی فقیهان در عملیات استنباط است.
علیدوست,ابوالقاسم و مشکانی,عباسعلی . (1403). چالشهای نظریه «تبعیت احکام از مصالح و مفاسد» و نقد انگارههای سهگانه آن در حل چالش. مطالعات فقه سیاست, 4(2), 7-34.
MLA
علیدوست,ابوالقاسم , و مشکانی,عباسعلی . "چالشهای نظریه «تبعیت احکام از مصالح و مفاسد» و نقد انگارههای سهگانه آن در حل چالش", مطالعات فقه سیاست, 4, 2, 1403, 7-34.
HARVARD
علیدوست ابوالقاسم, مشکانی عباسعلی. (1403). 'چالشهای نظریه «تبعیت احکام از مصالح و مفاسد» و نقد انگارههای سهگانه آن در حل چالش', مطالعات فقه سیاست, 4(2), pp. 7-34.
CHICAGO
ابوالقاسم علیدوست و عباسعلی مشکانی, "چالشهای نظریه «تبعیت احکام از مصالح و مفاسد» و نقد انگارههای سهگانه آن در حل چالش," مطالعات فقه سیاست, 4 2 (1403): 7-34,
VANCOUVER
علیدوست ابوالقاسم, مشکانی عباسعلی. چالشهای نظریه «تبعیت احکام از مصالح و مفاسد» و نقد انگارههای سهگانه آن در حل چالش. مطالعات فقه سیاست. 1403;4(2):7-34.
