2
سطح چهار حوزه و پژوهشگر مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام
چکیده
تعزیر به عنوان یکی از ابزارهای ضمانت اجرای احکام الهی در جامعه اسلامی شناخته میشود؛ از این روی تاثیر مستقیمی در شیوه اداره جامعه اسلامی دارد. یکی از مهمترین پرسشها در باب تعزیر، قلمرو و محدوده جرائمی است که میتواند مجازاتِ تعزیری را در پی داشته باشد. به همین دلیل بحث از جواز و عدم جواز تعزیر حاکم برای انجام هر فعل حرام و ترک هر فعل واجبی تحت عنوان قاعده «التعزیر لکل عمل حرام» اهمیت بسزائی دارد. نوشته حاضر با روش تحلیلی- توصیفی و با مراجعه به منابع کتابخانهای و رایانهای، سؤال مورد نظر از دیدگاه فریقین را مورد توجه قرار داده، نشان میدهد این قاعده نزد علمای عامه و عالمان پیشین شیعه اجماعی است. میتوان برای اثبات این قاعده به دو دسته روایات عام و خاص تمسک جست؛ علاوه بر روایات عام، بیش از 40 مورد از روایات خاص که بیانگر تعزیر در گناهان مختلف است، در منابع حدیثی و فقهی شیعه وجود دارد. بنابراین قاعده فوق علاوه بر اجماع، مستند به روایات عام و خاص بوده و از این جهت موجب توسعه اختیار حاکم در مقام عمل خواهد بود.
