امر به معروف و نهی از منکر از آموزه های بنیادین قرآنی و اسلامی است که علاوه بر اینکه مساله ای فقهی، کلامی، اخلاقی است در ساحت اجتماعی و سیاسی نقشی مؤثر و پررنگی دارد. تحلیل مشروعیت اعمال قدرت در امر به معروف و نهی از منکر ، موضوع این پژوهش می باشد که با روش توصیفی تحلیلی نسبت به نظرات فقها و رویکرد تنزیلی به آیات و توجه به شرایط زمانی و مکانی نزول به این مساله پرداخته شده است. تفسیر قرآن به ترتیب نزول (تفسیر تنزیلی) یکی از رویکردها و سبک های تفسیری است که مفسر درآن، اساس فهم خود را برهمراهی با پدیده های وحی تدریجی قرار می دهد. به نظر می رسد عدم رعایت ترتیب تنزیلی سوره ها فهم مراد جدی خدای متعال را با دشواری مواجه سازد.
مشروعیت استفاده حداکثری از قدرت توسط مردم و لزوم اذن از حاکمیت در اعمال قدرت، دو نظر عمده توسط فقها در مساله می باشد. با بررسی نکات تفسیری و تنزیلی آیات مانند آیه 104 آل عمران، 41 حج، 25 حدید و فلسفه روایات مربوطه و..ضرورت وجود تشکیلات برای اجرای قدرتمند این دو فریضه که ضامن بقای دین در جامعه هستند معلوم شد. بنابراین ایجاد این تشکیلات مبتنی بر ایمان و اخوت دینی انحصاری به حاکمیت نداشته و اعمال قدرت در اجرای این دو فریضه می تواند در قالب تشکیلات مستقل صورت پذیرد.