نظر به اینکه تعمیم وجوب جهاد دفاعی به عصر غیبت، مورد اتفاق فقیهان شیعه است، کشف اصول و مؤلفههای آن امری گریزناپذیر خواهد بود. بر این اساس این مقاله نگاهی نظاممند به اصول و مؤلفههای دفاع نظامی از منظر فقه شیعه- و بر پایه اندیشههای شیخ جعفر کاشفالغطاء-، را مطمحنظر قرار داده و تلاش دارد تا چارچوبی مفهومی برای تحلیل فقهی دفاع ارائه نماید. بنابراین مبتنی بر جمعآوری گزارههای فقهی مرتبط با دفاع از کتاب شریف «کشفالغطاء» و دستهبندی آنها در قالب اصول و مؤلفههای کلیتر و با روش توصیفی، اندیشه کاشف الغطاء را تبیین نموده و نشان میدهد که دفاع در منظومه فکری کاشفالغطاء نه تنها عملی مشروع، بلکه تکلیفی شرعی و عقلانی تلقی میشود. لذا دارای ساختاری اصولمند و اخلاقمحور است. در همین راستا با تمرکز بر بعد نظامی دفاع، چهار اصل بنیادین مورد بررسی قرار میگیرد: ۱) آمادگی همهجانبه و سازماندهی دفاع، ۲) پایداری و استقامت در رویارویی، ۳) عدالت و اخلاق در عملیات دفاعی، ۴) صلح مشروط و وفای به عهد. همچنین ذیل اصول مذکور، مؤلفههای متعددی چون بسیج منابع انسانی و مالی، آمادهسازی تجهیزات، مرابطه، رهبری، توکل، پرهیز از فرار، نظم و وحدت، اقدام بههنگام، ارزیابی مداوم، حیله و تدابیر نظامی، اخلاص، جلوگیری از تجاوز اضافی، احترام به غیرنظامیان، صلح به هنگام مصلحت، انتخاب افراد صالح برای صلح، و وفاداری به پیمانها تبیین شدهاند.
