مطالعات فقه سیاست

مطالعات فقه سیاست

نقش مخاطب در الگوی امنیتی‌سازی در دولت اسلامی از منظر فقه سیاسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رسول حکمی شلمزاری 1
قاسم شبان‌نیا 2
مجتبی عبدخدایی 3
1 دانشجوی دکتری، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
2 استادیار موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران
3 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
امنیتی‌سازی به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در مطالعات امنیتی معاصر، فرایندی است که طی آن یک موضوع از سوی مرجع صلاحیت‌دار به‌عنوان تهدیدی وجودی برای بقا و ارزش‌های امنیتی معرفی می‌شود و مستلزم واکنش‌های فوق‌العاده است. این مفهوم در مدیریت بحران‌ها و مقابله با تهدیدات امنیتی دارای اهمیت ویژه‌ای است، چرا که جهت‌دهی به بسیج منابع و اقدامات جامعه را فراهم می‌کند. در فقه سیاسی، به‌دلیل پیوند مستقیم این مفهوم با رفتار مکلفین و تکالیف شرعی آنان در مواجهه با تهدیدات، نقش مخاطبان به‌عنوان یکی از ارکان اساسی فرایند امنیتی‌سازی، اهمیت خاصی دارد. ازاین‌جهت، هدف اصلی این پژوهش پاسخ به این پرسش است که  نقش مخاطبان در الگوی امنیتی‌سازی در دولت اسلامی از منظر فقه سیاسی چیست؟ روش پژوهش این مطالعه به‌صورت توصیفی - تحلیلی یا تفسیری انجام شده و یافته‌ها نشان می‌دهد که مخاطبان در الگوی امنیتی‌سازی دولت اسلامی نقش فعالی را در سه حوزه ایفا می‌کنند: حوزه اطلاعاتی که شامل گزارش و انتقال اخبار امنیتی به مراجع ذی‌صلاح است؛ حوزه حمایتی که در آن مخاطبان با رفتارهایی نظیر اطاعت‌پذیری، اقناع‌سازی و حفظ انسجام اجتماعی، از فرایند امنیتی‌سازی حمایت می‌کنند؛ و حوزه نظارتی که در آن مخاطبان بر اجرای قوانین و عملکرد کارگزاران نظارت دارند تا اطمینان حاصل شود که فرایند امنیتی‌سازی با دقت و صحت انجام می‌شود.
کلیدواژه‌ها
مخاطب، امنیتی‌سازی، الگوی امنیتی سازی، دولت اسلامی، فقه سیاسی
موضوعات