1
دکترای فقه روابط بین الملل، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، معاون پژوهش مرکز فقهی ائمه اطهار
2
مدرس حوزه علمیه قم
چکیده
از مباحث آغازین و کلیدی دانشهای مرتبط با سیاست، مسأله ارتباط دین و سیاست است و سایر مسائل سیاسی ـ بهویژه نوع حکومت ـ از این مسأله متأثر است. منکرین ارتباط دین و سیاست، در حل معضلات و مسائل سیاسی دست به دامن عرف شده و سیاست را امری زمینی قلمداد میکنند و در نتیجه، برای دین در تعیین نوع حکومت و منشأ حاکمیت، نقشی قائل نیستند. در مقابل، قائلین به پیوند دین و سیاست، سیاست را امری الهی و مقدس دانسته و در حل معضلات سیاسی دست به دامان شریعت میشوند. این رویکرد، حکومت و منشأ حاکمیت را الهی و دینی میداند. مقاله حاضر قضاوت میان انگارة نفی رابطه دین و سیاست و به تبع، انکار حکومت دینی و انگارة تلازم دین و سیاست و به تبع، لزوم تشکیل حکومت دینی را، از منظر آیه 13 سورة شوری مطمحنظر قرار داده، با روش تفسیری- اجتهادی، نشان میدهد مراد از دین در این آیة شریف به امور شخصی و اَعمال عبادی فردی محدود نیست؛ بلکه گسترة شمول دین، تمام احکام فردی و اجتماعی است. بنابراین، حکومت دینی از دو منظر اثبات میگردد؛ نخست، حکومت و ولایت الهی در قالبِ نفی طاغوت و اطاعت از برگزیدگان الهی با تکیه بر قانونِ شریعت، بهعنوان یکی از دستورات دین؛ دوم، حکومت دینی مقدمة اجرای احکام و تکالیف فردی و اجتماعی مطرح در شریعت بوده، از باب مقدمة واجب، تشکیل حکومت دینی، تکلیف و وظیفهای شرعی خواهد بود.