2
مدیر گروه فقه اصول مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام
چکیده
استصحاب در سرتاسر فقه مورد توجه و استناد است و بسیاری از موارد تردید و شبهه با این اصل عملی تعیین تکلیف میگردد. گسترش مسائل فقه، مقتضی بررسی هرچه بیشتر این دلیل در تطبیق مسائل نوپیداست. جایگاه مهم برخی مسائل مستحدثه از یک سو و ادلّة موجود استصحاب از سوی دیگر، تطبیق این اصل در پارهای از مسائل نو پیدا ـ بهویژه مسائل اجتماعی و فقه سیاسی ـ را مردّد ساخته است. از جمله این مسائل، شرایط کارگزاران حکومت است که به دلیل تأثیرات عمومی در سطح جامعه، اهمیت بهسزایی دارد. لذا، این پرسش مطرح میگردد که آیا با تکیه بر دلیل استصحاب، میتوان شرایط کارگزاران حکومت اسلامی ـ که از موارد استصحاب موضوعی در فقه سیاسی است ـ را احراز کرد؟ پژوهش پیشرو با مطالعه کتابخانهای و به روش تحلیلی انتقادی، این مسئله را مورد ارزیابی قرار داده و بررسی دادههای موجود از میان ادلّة حجّیت و اعتبار استصحاب نشان میدهد: با توجه به اینکه موارد ادلّة استصحاب، مسائل فقه فردی همچون طهارت است و الغای خصوصیت از مسائل فردی به دلیل احتمال خصوصیت ممکن نیست، جریان استصحاب در امور عمومی و حاکمیتی با اشکال جدّی مواجه است. لذا، جریان استصحاب برای احراز شرایط کارگزاران حکومت اسلامی محل تردید جدّی است.